Gebiedskaart Stadsblokken Meinerswijk Eilanden 2.0

Natuur

Vergroten natuurgebied en aanpakken van zwakke plekken

Natuur blijft natuur; dat is zo afgesproken en daar houden we ons aan. Sterker nog, er komt maar liefst 56 hectare aan nieuwe natuur bij. Hierdoor ontstaat midden in de stad een plek waar de natuur en de rivier alle ruimte krijgen, met 142 hectare aan stranden, bossen, duinen, zwem- en vaarwater en kilometers begaanbare oever. KondorWessels Projecten pakt vervuilde en verslonsde plekken aan. Zo vormt een verhard en bebouwd bedrijfsterrein aan de rand van Meinerswijk zich om tot een natuurlijk Meinerseiland.

 

Water

Eén grote nevengeul die permanent in open verbinding is met de Rijn en haar dynamiek. Deze ontstaat door het stukje wal dat de in 2013 gegraven nevengeul benedenstrooms nog scheidt van de Plas van Bruil door te graven en een nieuwe nevengeul aan te leggen in het verlengde van de Plas van Bruil, tot aan De Praets. Hierdoor verandert het huidige bedrijventerrein Meinerswijk in een schiereiland. De weg van De Praets naar dit Meinerseiland geven wij vorm als een doorlaatwerk; een brug waar bij hoog water de Rijn onderdoor gaat stromen. Dit vergemakkelijkt de doorstroom van het water en verlaagt de rivierwaterstand. Het graven van de nieuwe nevengeul gaat voor een deel ten koste van het nu juist hoogwatervrij vergunde bedrijventerrein Meinerswijk, waarmee de blokkade van dit hoger gelegen gebied kleiner wordt. Ook bij het festivalterrein op de kop van Stadsblokken komt meer ruimte gemaakt voor de Rijn. Door een deel van het opgehoogde vlakke festivalterrein tegen de John Frostbrug te verlagen sluit dit gebied vloeiend aan op het oostelijk van de John Frostbrug gelegen natuurlijke landschap van de Bakenhof. Hiermee ontstaat meer doorstroomruimte in de bottleneck van de rivier en ontstaat tevens meer landschappelijke continuïteit en een betere beleving van het water aan weerszijden van dit terrein. Nieuwe bebouwing komt uitsluitend op de nu al hoog gelegen delen, op Stadsblokken en op het huidige bedrijventerrein Meinerswijk, het toekomstige Meinerseiland.

Situatie voor en na

Natuur behouden

Alle bestaande natuur in Meinerswijk blijft behouden, de zwakke plekken worden aangepakt

 

Landschap en natuur

Een aaneengesloten robuust uiterwaardenpark, dat betekent een aaneengesloten natuurgebied beheerd door grazers (met uitzondering van de bewoonde en intensief recreatieve delen). Het landschap langs de Rijn bestaat hier uit 5 verschillende landschapstypen. Door deze landschapstypen met elkaar te verbinden ontstaat een afwisselend, maar continu landschap.
 

1. Langs de rivier een zandige oeverwal, met rivierduintjes, stroomdalgraslanden en hardhoutooibossen. Op het huidige festivalterrein en het huidige bedrijventerrein Meinerswijk wordt dit landschapstype nadrukkelijk doorgezet.
2. De ruige bloemrijke graslanden in de stroombaan van de nevengeulen en de groene rivier. Voldoende begrazingsdruk in het gebied gaat het dichtgroeien tegen.
3. Het derde landschapstype bestaat uit de rechthoekige plassen die gegraven zijn en zich deels voeden met schoon kwelwater uit de Veluwe.
4. Rondom deze plassen, buiten de stroombaan van de nevengeulen en groene rivier kunnen zich ooibossen ontwikkelen.
5. Tenslotte maken agrarisch beheerde gedeelten ook in de toekomst onderdeel uit van het uiterwaardenpark als onderdeel van de cultuurhistorische enclaves rondom de nederzettingen.
 
Bij de ontwikkelingen van Stadsblokken Meinerswijk houden wij ook zoveel mogelijk rekening met ook niet beschermde natuurwaarden. Waar kansen liggen voor natuurontwikkeling, grijpen wij deze zoveel mogelijk aan, zodat door de gebiedsontwikkeling de natuurwaarden er op vooruit gaan.

Kansen voor nieuwe natuur:

  • Behoud en ontwikkel ooibossen, waarin inundatie, erosie en sedimentatie kan plaatsvinden. Het zijn bossen met een hoog dynamische standplaats, waar soorten leven zoals de bever, vleermuis, reiger, ijsvogel, oeverzwaluw, rugstreeppad, tonghaarmuts en toekomstsoorten als otter, visarend, lepelaar, zwarte ooievaar, ringslang en eikvaren.
  • Ontwikkel (zonbeschenen) struwelen en bosranden, met goed ontwikkelde mantelvegetatie, voor vogels als kneu en insecten als de sleedoornpage en wilde bij.
  • Behoud en ontwikkel stroomdalgraslanden voor soorten als veldsalie, rode ogentroost en zandwolfsmelk. Deze delen overstromen zeer incidenteel en niet langer dan 10 dagen per jaar. De locaties voor dit type liggen op oeverwallen en rivierduinen. Inundatie, erosie, sedimentatie en windvang zijn belangrijke factoren in de ontwikkeling van stroomdalvegetaties.
  • Behoud en ontwikkel glanshaverhooilanden voor soorten als grote centaurie, beemdkroon en brede ereprijs. Deze delen overstromen zeer incidenteel en niet langer dan 10 dagen per jaar, maar zijn vochtiger door lagere ligging in het landschap dan stroomdalgrasland.
  • Behoud en ontwikkel  rustige deelgebieden voor soorten als boomvalk, sperwer, havik en ransuil.
  • Behoud en ontwikkel lijnvormige landschapselementen zoals bomenrijen en singels, met aaneengesloten kronendak als vliegroute en foerageergebied voor vleermuizen.
  • Behoud en ontwikkel kleine landschapselementen zoals restanten van de ASM-haven met steenbreekvaren, solitaire wilde appelbomen en bijvoorbeeld steilrandjes en open zand voor wilde bijen en wespen.
  • Behoud en ontwikkel steilranden voor ijsvogel en oeverzwaluw en zandstrandjes voor de rivierrombout.
  • Zorg voor zonbeschenen wateren, met een brede, rijk begroeide oever voor poelkikker en kamsalamander.
  • Breng dood hout aan in en onder water, zodat (opgroeiende) vissoorten als de meerval en toekomstsoorten als houting hiertussen kunnen leven en bescherming vinden. Zorg voor variatie in stroomsnelheden.
  • Creëren van hoogwatervrije overwinteringsplekken voor amfibieën als de rugstreeppad en toekomstsoorten kamsalamander en poelkikker.
  • Natuurinclusief ontwikkelen/bouwen voor soorten als zwarte roodstaart, huismus, gierzwaluw, boerenzwaluw, spreeuw, kauw, scholekster, visdief en vleermuis.

 
Een cadeau voor Arnhem

De oppervlakte van Stadsblokken-Meinerswijk bedraagt 289 hectare. Doordat de gemeente Arnhem 96 procent van het gebied dat in eigendom is van KWP (een oppervlakte van 2x park Sonsbeek) cadeau krijgt, krijgt Arnhem een enorm aaneengesloten stuk natuur in handen. De kans bestaat zo dat het gebied via het Gelders Natuurnetwerk in de toekomst de titel Nationaal Park krijgt.


Natuurinclusief ontwikkelen in Meinerswijk

De natuur is adembenemend mooi in Stadsblokken-Meinerswijk. Het is een thuis voor bevers, watervogels, kikkers en vlinders. Er grazen kuddes paarden en runderen. Wind en water hebben er vrij spel. Dit fraaie gebied moet natuurlijk blijven zoals het is en de plannen zijn duidelijk: er wordt niet gebouwd in het uiterwaardenpark. Het idee is juist om de bestaande natuur te verbeteren en nog beter toegankelijk te maken. En daarbij wordt zelfs nog natuur toegevoegd. Er komt 23 hectare nieuwe natuur bij met stranden, ooibossen, rivierduinen, water en kilometers begaanbare oevers. De natuur wordt dus niet bedreigd, maar juist verbeterd. Maar er zijn ook twee verwaarloosde, zwakke plekken: het Bedrijventerrein Meijnerswijk en Stadsblokken met haar oude havens. We willen deze twee locaties graag verbeteren. Door het graven van een nevengeul ten zuiden van het Bedrijventerrein Meijnerswijk ontstaat Meinerseiland. In dit gebied staat natuurinclusief ontwikkelen centraal. Door te variëren in hoogte en helling, het toevoegen van beplanting of de spontane ontwikkeling van vegetaties, ontstaan veel nieuwe leefplekken voor soorten en neemt de biodiversiteit toe! Hoe belangrijk de invulling van een landschap is voor de biodiversiteit, kun je zien in de infographic.